جدیدترین مطالب

» جدیدترین مطالب » کاریز کیش، یک شهر زیرزمینی در آب های خلیج فارس
 72 بازدید

کاریز کیش، یک شهر زیرزمینی در آب های خلیج فارس

بر خلاف تصور عموم مردم، همه خوشگذراني هاي کيش به تفريحات آبي و خريد و تماشاي جُنگ هاي متنوع آن ختم نمي شود بلکه اين جزيره ديدني ها و جاذبه هاي ديگري نيز در خود دارد. امروز مي خواهيم به سراغ يکي از همين جاذبه ها برويم که در گوشه اي از کيش جا خوش کرده است و با فضا و حال و هوايي متفاوت، گردشي جذاب را براي تان رقم مي زند.

کاریز کیش، یک شهر زیرزمینی در آب های خلیج فارس

کاریز کیش

 

جزیره کیش، یکی از مقاصد پرطرفدار گردشگری در ایران به شمار می رود؛ جزیره ای آرام و زیبا که در میان آب های خلیج فارس قرار گرفته است و همچون جواهری درخشان در این پهنه نیلگون خودنمایی می کند. همه ساله مسافران زیادی برای گذراندن تعطیلات به این جزیره می روند و لحظات خوشی را در کنار سواحل آن می گذرانند. اگر هوس هیجان کنند به سراغ تفریحات آبی این جزیره می روند و طرفداران خرید و پاساژگردی، گردشی شیرین را در مراکز خرید جزیره تجربه می کنند. با وجود آنکه این خطه از سرزمین مان با آب و هوایی گرم و مرطوب از میهمانان خود استقبال می کند، آفتاب داغ تابستانی هم جلوی گشت و گذار در کیش را نمی گیرد و این جزیره در همه فصول سال طرفداران خاص خود را دارد.

 

بر خلاف تصور عموم مردم، همه خوشگذرانی های کیش به تفریحات آبی و خرید و تماشای جُنگ های متنوع آن ختم نمی شود بلکه این جزیره دیدنی ها و جاذبه های دیگری نیز در خود دارد. امروز می خواهیم به سراغ یکی از همین جاذبه ها برویم که در گوشه ای از کیش جا خوش کرده است و با فضا و حال و هوایی متفاوت، گردشی جذاب را برای تان رقم می زند. بازدید از این جاذبه می تواند رنگ تازه ای به گشت و گذارتان در این جزیره جذاب بدهد و شما را با یکی از میراث ایران زمین نیز آشنا سازد.

کوله بار می بندیم و راهی پهنه نیلگون خلیج فارس می شویم و در جزیره کیش به سراغ شهر زیرزمینی کاریز می رویم.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

چرا شهر زیرزمینی کاریز کیش؟

    این جاذبه بیش از ۲۵۰۰ سال قدمت دارد و نمونه ای جذاب از هنر حفر قنات در ایران است.

 ویژگی های منحصر به فرد این ساختار زیرزمینی از جمله مرجانی بودن، جریان آب شیرین، هوای خنک در زیر زمین و سقف مرجانی مملو از فسیل های کهن، این جاذبه را در زمره مهم ترین جاذبه های ایران و حتا جهان قرار می دهد.

شهر زیرزمینی کاریز در کیش واقع شده است؛ جزیره ای پر از دیدنی ها و تفریحات جذاب که می توانید بر روی همه آنها حساب باز کنید.

 

آشنایی با شهر زیرزمینی کیش | نمونه ای از هنر حفر کاریز در ایران

شهر زیرزمینی کیش که با نام های قنات کیش، کاریز کیش و شهر زیرزمینی کاریز نیز خوانده می شود، یکی از جاذبه های گردشگری و تاریخی جزیره کیش است که قدمت آن به بیش از ۲۵۰۰ سال پیش باز می گردد. این مجموعه، هرگز یک شهر زیرزمینی تاریخی نبوده و در اصل شبکه‌ای از مسیرهای زیرزمینی است که توسط ایرانیان برای هدایت آب حفر شده است.

کاریز معادل فارسی قنات است و به سازه ای خطاب می شود که در گذشته برای هدایت آب های زیرزمینی مورد استفاده قرار می گرفت. از دیرباز، هنر احداث کاریز، مخصوص ایرانیان و در انحصار آنان بوده است و از آنجا که قدمت برخی کاریزهای ایران به شش هزار سال نیز می رسد، می توان ایرانیان را صاحبان اصلی هنر ایجاد قنات دانست.

کاریز کیش حدود ۱۵ کیلومتر طول دارد و در عمق ۱۴ متری زیرِ زمین ایجاد شده است. این کاریز حدود ۱۰۰۰۰ متر مربع وسعت دارد و از نظر طول رشته قنات و یا عمق چاه ها قابل مقایسه با قنات‌هاى دیگر در سایر نقاط ایران نیست‌. این ساختار تماشایی، بدون ابزارآلات پیشرفته و با وسایلی مانند تیشه و کلنگ احداث شده است و هنوز آثار این ابزار بر سقف مشاهده می شود.

از ویژگی های منحصر به فرد این ساختار زیرزمینی می توان به مرجانی بودن، جریان آب شیرین، هوای خنک در زیرِ زمین و سقف مرجانی مملو از فسیل های با قدمت بسیار بالا اشاره کرد. همه این ویژگی ها باعث می شوند از کاریز کیش در زمره مهم ترین جاذبه های ایران و حتا جهان نام برده شود.

تا مدت ها این کاریز جاذبه چندانی برای گردشگران نداشت تا اینکه آب شیرین، هوای خنک و معتدل آن و بافت فسیلی سنگ های مرجانی، توجه سرمایه گذاران را به خود جلب کرد و برای احیای آن دست به کار شدند. در شهریور ماه ۱۳۷۸ این جاذبه جانی تازه گرفت و با عنوان مجموعه فرهنگی سیاحتی شهر زیرزمینی کیش – کاریز پذیرای گردشگران شد. در این طرح سعی شده که این کاریز برای بازدیدکنندگان مناسب سازی شود و آنها بتوانند در مسیر جریان آب، حرکت کنند؛ شاید به همین دلیل است که این مجموعه به نام شهر زیرزمینی خوانده می شود.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

داستان شکل گیری کاریز کیش | جانی تازه در کالبد یک مخروبه

سال ها پیش، کاریز کیش در حال از بین رفتن بود و داشت به فراموشی سپرده می شد تا اینکه فردی به نام مهندس حاجی حسینی، که یک تهرانیِ مقیم آلمان بود، پس از ۳۲ سال دوری از وطن به ایران بازگشت و در سال ۱۳۷۸ این قنات را مورد بررسی قرار داد. وی با سرمایه گذاری خصوصی، کاریز فراموش شده کیش را به مجموعه ای گردشگری تبدیل کرد و در احیای آن از سنت معماری ایرانی بهره گرفت. این طرح در ۳ فاز تعریف شد که هم اکنون نیمه دوم فاز دو تکمیل شده است.

طی این مرمت و بازسازی، کاریز قدیمی که فقط حفره ای جهت هدایت آب شیرین قنات بود، کول گذاری شد تا آسیبی به آن وارد نشود. کول به استوانه های سیمانی گفته می شود که در اندازه های مختلف وجود دارند و از آنها برای افزایش استحکام چاه ها، تونل ها و قنات های حفر شده استفاده می شود. کول گذاری عملیاتی است که طی آن با استفاده از کول های سیمانی، ستونی برای چاه درست می کنند تا از ریزش آن جلوگیری به عمل آورند. پس از عملیات کول گذاری، در بالای کاریز کیش یک مجموعه فرهنگی سیاحتی ساختند و در طول مسیر آن بازارچه، موزه و رستوران با معماری سنتی ایجاد کردند.

کارگزاران این مجموعه بر این باورند که کاریز کیش قابلیت جهانی شدن را دارد چرا که این کاریز از یک سو در دل یکی از زیباترین جزایر خلیج فارس واقع شده و از سوی دیگر تنها بنایی است که سقف آن را صدف‌ها و مرجان های طبیعی پوشانده اند.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

ساختار حیرت انگیز کاریز کیش

ویژگی های مختلفی هستد که باعث شده اند این کاریز به عنوان نمونه ای جالب و خاص از کاریزها شناخته شود. در ادامه تعدادی از این ویژگی ها را با هم مرور می کنیم:

*استحکام شگفت انگیز کاریز

علت موفقیت سازندگان کاریز کیش در احداث این سازه، استفاده خلاقانه از لایه گِل مارن در زمین است که اهمیت و ارزش این جاذبه را دو چندان می کند. گل مارن نوعی گل رس است که در حالت طبیعی نرم و انعطاف پذیر بوده و با قرارگیری در معرض هوا، تغییر حالت می دهد. چنانچه این گِل، یک سوم از حجم خود، که در واقع همان آب است را از دست بدهد، ساختاری خشک پیدا کرده و شروع به ترک خوردن می کند. ساخت این کاریز در لایه گل مارن یکی از علل دوام و پایداری آن به شمار می رود چرا که این محل همیشه مرطوب است و ویژگی منحصر به فرد گل مارن استحکام آن را تضمین می کند. جهت حفاظت از این لایه ارزشمند و حفظ رطوبت آن، دیوارهایی جلوی آن ساخته شده که در ایجاد آنها از سنت های ایرانی الهام گرفته شده و چهره خاصی به مجموعه بخشیده اند.

از این گل در پخت آجر، سفال و ظروف سفالی نیز استفاده می شود و بهترین نوع سیمان موسوم به سیمان پرتلند نیز از آن به دست می آید. ترکیب گل مارن با مواد دیگر، در جداره چاه های نفت و در مکمل غذایی دام و طیور و آبزیان نیز کاربرد دارد. این گل خواص درمانی نیز دارد و برای درد مفاصل و نرمی پوست مورد استفاده قرار می گیرد.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

*هوای خنک دایمی در زیر زمین

یکی از ویژگی های قنات کیش، هوای خنک و معتدل آن است که در طول سال هیچ تغییری نمی کند. فرقی ندارد که چه فصلی از سال وارد کاریز شوید؛ در تمام ایام سال دمای این ساختار زیرزمینی بین ۲۲ تا ۲۵ درجه سانتی گراد است و گردش شما را دلپذیر می سازد. همین هوای معتدل آب را نیز در دمای مناسبی نگه می دارد و کیفیت آن را برای شرب حفظ می کند.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

*سقف مرجانی با میلیون ها سال قدمت

آن چه که کاریز کیش را متمایز از دیگر کاریزها جلوه می دهد، سقف مرجانی آن است که زمانی بستر آب دریا بوده و قطر آن به ۷ متر می رسد. این سقف، مملو از صدف ها و آبزیانی است که به صورت فسیل در آمده اند و به وضوح قابل مشاهده هستند. کافی‌ست به هنگام قرارگیری در کاریز، به بالا نگاه کنید تا متوجه این فسیل ها شوید که میلیون ها سال قدمت دارند و در کنار یکدیگر چیده شده اند. آزمایش های انجام شده در دانشگاه مونیخ آلمان بر روی تعدادی از این فسیل ها، قدمت این سقف را بین ۵۳ تا ۵۷۰ میلیون سال نشان می دهد و حکایت از عمر بالای این سقف دارند.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

*تصفیه خانه طبیعی | آبی گوارا و ارزشمند

آبی که در کاریز کیش جریان دارد، حاصل بارندگی های فصلی جزیره است. مرجان ها به صورت یک فیلتر طبیعی عمل می کنند و آب با عبور از آنها تصفیه شده و در لایه گل مارن ذخیره می شود تا در قنات جریان یابد. از این آب گوارا برای مصرف شرب ساکنان جزیره استفاده می شد و برای آبیاری گیاهان نیز به کار می رفت. کشتی ها نیز این آب را برای مصرف و فروش و یا معاوضه با اجناس دیگر به نواحی حاشیه خلیج فارس می بردند چرا که در حدود قرون پنجم و ششم هجری، جزیره کیش مرکز تجارت خلیج فارس و دریای عمان به شمار می آمد و آب آشامیدنی آن نزد اعراب حاشیه جنوبی خلیج فارس از ارزش بسیار بالایی برخوردار بود.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

*غلبه بر شیب کم زمین

مسیر همه کاریزها از ارتفاعات آغاز شده و به مظهر یا همان نخستین محل پدیدار شدن آب می رسند. جزیره کیش ارتفاع چندانی ندارد و شیب بسیار کم آن می توانسته حرکت آب را با مشکل مواجه کند. ارتفاع کاریز کیش در بیشترین حالت به ۴۵ متر می رسد و همین امر باعث شده تا این جاذبه به نمونه ای منحصر به فرد از کاریزها تبدیل شود. چگونگى هدایت آب‌هاى زیرزمینى به سطح زمین در کیش نشان از به کارگیری پیشرفته ترین و هوشمندانه ترین روش ها به هنگام حفر قنات دارد.

 

نکته قابل توجه در مورد کاریز کیش، حفاری استادانه و ماهرانه آن به دست ایرانیان باستان است که باعث شده شیبی ملایم در طول قنات به وجود آید. این شیب ملایم، هم موجب حرکت مناسب آب و سهولت آبیاری شده و هم امکان برداشتن آن را با چیزی شبیه به دلو (ظرف آب کشی از چاه) فراهم کرده است. ایرانیان در آن زمان با حفر گاو چاه ها در بعضی از نقاط این مسیر باعث حرکت نامحسوس آب به سوی مظهر شده اند. سازندگان این امکان را به وجود آورده اند که مردم در طول مسیر با دلوهای مخصوص، آب را از چاه ها به سطح زمین کشیده و نیازهای خود را برطرف کنند.

 

*چاه های کاریز

ابتدای این کاریز دو رشته دارد که از دو سوی جزیره، منطقه صفین و باغو سرچشمه می گیرند. این رشته ها پس از پیمودن مسیری مشخص به محل فعلی مجموعه فرهنگی سیاحتی شهر زیرزمینی کیش می رسند و به سه رشته تبدیل می شوند. آب پس از این محل در یک رشته، جریان پیدا کرده و به شهر قدیمی حریره منتهی می شود که در انتهای مسیر بازدید از کاریز کیش قابل مشاهده است.

در طول مسیر گذر آب، ۲۷۴ حلقه چاه برای برداشت آب به چشم می خورد که تعداد ۷۴ چاه در مجموعه کاریز کیش قرار دارند. وجود این تعداد چاه در مسیر یک قنات، حکایت از این دارد که در این کاریز، آب هم به صورت ساکن بوده و هم به سمت مظهر کاریز جریان و حرکت داشته است. اگر به هنگام بازدید به سقف کاریز نگاه کنید، یکی از حلقه های چاه را می بینید که اخیرا در لایه مرجانی به ضخامت ۷ متر ایجاد شده است و فرمی مخروطی دارد.

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

دیدنی های کاریز کیش

در طی بازدید خود از کاریز کیش با جاذبه های خاصی آشنا خواهید شد که در ادامه به آنها می پردازیم:

۱- لایه های مختلف زمین

بازدید از کاریز کیش شما را به اعماق زمین می برد و فرصت می دهد تا با تعدادی از لایه های خاک این جزیره آشنا شوید. این لایه ها عبارتند از:

۱- سقف مرجانی با فسیل های چند میلیون ساله به ضخامت ۷ متر که مهم ترین این لایه ها و دیدنی ترین آنها به شمار می رود. به تصور عموم، دیدن مرجان ها تنها از طریق بازدید از موزه‌های طبیعی یا غواصی در آب‌های آزاد میسر می شود، اما کاریز کیش فرصتی جدید و استثنایی پیش روی مردم قرار داده تا به راحتی از یک مجموعه مرجانی بزرگ بازدید کنند.

۲- لایه خاک کپراک که از مخلوطی از مرجان و مارن در زیر لایه مرجانی تشکیل شده است و حدود ۲ متر ضخامت دارد.

۳- گِل مارن که نوع خاصی از رس است و عامل استحکام قنات به شمار می رود.

 

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

۲- پایاب کهن کاریز

برداشتن آب همه کاریزها به جز چاه ها از محلی موسوم به پایاب امکان پذیر است. در طول مسیر کاریز کیش نیز ۶ پایاب تعبیه کرده اند که قدمت شان به بیش از ۸۰۰ سال می رسد و یکی از آنها در مجموعه فرهنگی سیاحتی شهر زیرزمینی کیش به چشم می خورد. در گذشته مردم بومی جزیره، کوزه به دوش می گرفتند و از این محل آب شرب خود را تامین می کردند. پله های این پایاب از رسوبات ناشی از سیلاب ها تخلیه و به صورت قدیمی حفظ شده است. برای تامین نور و هوای کافی نیز چاهی در بالای این پایاب ایجاد کرده اند که دهانه ای بزرگتر از چاه های دیگر مسیر کاریز دارد.

 

 ۳- موزه خلیج فارس

در مجموعه شهر زیرزمینی کیش موزه ای با مساحت بیش از ۲۸۰ متر مربع قرار دارد که در آن نتیجه آزمایش های کارشناسان شهر مونیخ آلمان بر روی فسیل ها به همراه شناسنامه، قدمت و دوره های مختلف زمین شناسی آنها نگهداری می شود. انواع مختلف فسیل ها با نام و اصطلاحات علمی مشخص شده اند و در معرض بازدید عموم قرار دارند. یکی از این فسیل ها مربوط به لاک پشتی است که از ۵۷۰ میلیون سال قبل به جا مانده و در این مجموعه به نمایش در آمده است.

علاوه بر این فسیل ها، اطلاعات کاملی راجع به خلیج فارس و جزیره کیش هم در این موزه به چشم می خورد که این زمینه ها را شامل می شوند: چگونگی پیدایش جزیره کیش، فرهنگ مردم، جغرافیای طبیعی و تاریخی و گیاهی، منابع آبی و اقلیمی و آب و هوا و …

در مهم ترین قسمت این موزه، اسناد، مدارک و نقشه های قدیمی خلیج فارس را می بینید که نشان دهنده نام همیشه ایرانی این خلیج هستند.

 

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

۴- بازارچه صنایع دستی

در مجموعه فرهنگی سیاحتی شهر زیرزمینی کیش می توانید از بازارچه سنتی دیدن کنید که در دالان های آن برپاست و مجموعه ای ارزشمند از آثار هنرمندان این مرز و بوم را در خود دارد. در این بازارچه می توانید بر دست و بدن خود نقش حنا نیز بزنید و بیشتر در فرهنگ و سنت ها غرق شوید.

 

امکانات رفاهی و گردشگری

امکانات خوبی در کاریز کیش وجود دارند که به شما فرصت خلق ساعاتی خوش و به یادماندنی می دهند:

عکاسخانه: بخشی در این مجموعه با عنوان عکاسخانه وجود دارد که در آن می توانید تصاویری زیبا و خاص از خود ثبت کنید.

رستوران و کافه: در کاریز کیش رستوران و کافه نیز احداث شده است تا بتوانید لحظات خوشمزه و خوش طعمی را در آنها تجربه کنید و خاطرات خوشی را با خود به یادگار ببرید. در رستوران این مجموعه می توانید به هنگام صرف غذا به موسیقی زنده نیز گوش فرا دهید و غرق در لذت شوید.

سایر امکانات: بازارچه، سرویس بهداشتی، راهنما

 

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

راه دسترسی و اطلاعات بازدید

آدرس: استان هرمزگان، جزیره کیش، بلوار میرمهنا، حدفاصل میدان المپیک و میدان فارور

زمان بازدید:  همه روزه از ساعت ۰۹:۰۰ تا ۲۲:۰۰

بهای بلیت: ۲۰۰۰۰ تومان

 

سایر دیدنی های کیش

کیش، جزیره کوچکی است و دیدنی ها و تفریحات متعددی دارد. شما می توانید از لحظه لحظه حضور در این جزیره جذاب لذت ببرید و به جز بازدید از کاریز بر روی جاذبه ها و فعالیت های زیر نیز حساب باز کنید:

    کشتی یونانی

    شهر تاریخی حریره

    تفریحات آبی و هیجانی همچون پارک آبی، سافاری و …

    پارک پرندگان

    دلفیناریوم

    کشتی های تفریحی

 

شهر زیرزمینی کاریز کیش

 

برنامه های آینده مجموعه

مجموعه فرهنگی سیاحتی کاریز کیش هنوز تکمیل نشده است و بخش هایی نیز در آینده به آن اضافه خواهند شد. در آینده این مجموعه مساحتی بالغ بر ۶۳۰۰۰ مترمربع خواهد داشت و امکانات متنوعی ارایه خواهد داد. از جمله بخش های آینده این مجموعه می توان به سالن ورودی، سینما، سالن آمفی تئاتر روباز، پاویون، سایت بازی بچه ها و مهد کودک، دو قلعه باستانی، هتل و سوییت های اقامتی و … اشاره کرد. همچنین قرار است یک باغ ایرانی نیز در این مجموعه احداث شود و جایی برای معرفی اقوام مختلف ایرانی با لباس ها و موسیقی محلی و نمایش های سنتی باشد. دو تپه مرتفع از خاک های برداشت شده زیرِ زمین ساخته خواهد شد که چشم انداز بی نظیری از جزیره کیش را در اختیار بازدیدکنندگان قرار می دهند.

در آینده ای نه چندان دور کلینیک گِل درمانی نیز در کاریز ایجاد می شود تا بازدیدکنندگان بتوانند از خواص گل مارن بهره ببرند. یکی دیگر از برنامه های این مجموعه حجاری طرح بناهای ایرانی همچون نقش رستم بر روی دیوارها است تا تاریخ ایران زمین در طول مسیر بازدید به نمایش گذاشته شود.

در فاز سوم این مجموعه بازدیدکنندگان می توانند در آبراهه قنات سوار بر قایق شوند و داستان هفت خوان رستم شاهنامه فردوسی را مرور کنند. در این پروژه، قایق هایی ساخته می شود که روی ریل در این آبراه با سرعت قابل کنترل به حرکت در می آیند. بازدیدکنندگان با داشتن تمرکز کافی در هفت نقطه از این آبراه داستان هفت خوان رستم فردوسی را با حرکت و بازی نور و صدا می بینند و می شنوند. یکی دیگر از طرح های این مجموعه اجرای نقالی از شاهنامه فردوسی است که در پایان مسیر بازدید صورت می گیرد.

انتهای پیام/


برچسب ها : , , , , , , , , , , ,
دسته بندی : جدیدترین مطالب , مطالب ویژه , مکان های تاریخی ایران , مکانهای تفریحی ایران , گردشگری
ارسال دیدگاه

تبلیغات
WordPress Image Lightbox Plugin